Sodyum Tripoli Fosfat

Formül:  Na5P3O10
Kimyasal adı :Sodyum Tripoli Fosfat, STPP, sodium tripoly phosphate
Molar kütle:  367,86 g/mol
Erime noktası: 622 °C
Yoğunluğu: 2.52 g/cm3  (20 °C )
Görünümü : Beyaz toz veya granül
CAS No: 7558-29-4

Sodyum Tripolifosfat, Sodyum tripolifosfat trifosforik asidinin sodyum tuzudur. Sodyum tripolifosfat inorganik bir tuzdur. Beyaz toz ya da granül halde bulunur. Suda çözünebilen Sodyum Tripolifosfat Yüksek pH lı bir üründür ve pH yaklaşık 10,5 gibidir.

Sodyum tripolifosfat: Diş macunu, sabun ve deterjanlarda temizleme işlevini iyileştirmek için kullanılmaktadır. Deterjanlar ve sabunda ayrıca yapılandırıcı bir dolgu maddesidir. Sodyum tripolifosfatın suyun sertliğini giderici ve kiri çamaşırdan kopararak bünyesine bağlama niteliği vardır. Sodyum tripolifosfat yaygın olarak toz, jel, sıvı ve tabletler gibi düzenli ve kompakt çamaşır deterjanlarında, toz, jel, sıvı ve tabletler gibi otomatik bulaşık yıkama deterjanlarında, tuvalet temizleyicilerinde ve yüzey temizleyicilerde kullanılmaktadır. Yüzey aktiflerin etkili bir biçimde işlemesine olanak sağlayan su sertliğinin ayrılması, pH tamponlama, kir emülsifikasyonu ve tortulaşmayı engelleme, yağın hidrolizi ve kir partiküllerini çözme-dağıtma gibi işlevlerini yerine getirir. Sodyum tripolifosfat endüstriyel ve kurumsal temizleticilerde de büyük oranda kullanılmaktadır.

Fosforik asitin sodyum karbonat ya da sodyum hidroksit ile muamelesi üzerinden yürütülen bir süreç ile gerçekleştirilir. Genelde sprey fırın yöntemi ile üretilmektedir. Kararlı yapıya sahip sodyum tripolifosfat sodyum dihidrojen fosfat ve disodyum hidrojen fosfatın 500 – 550 °C ye ısıtılmasıyla gerçekleştirilmektedir. Sodyum tripolifosfat sentezinde fosforik asit ve sodyum karbonat kullanılarak hazırlanan disodyum hidrojenfosfat ve sodyum dihidrojenfosfat karışımının 400-450 °C de kalsifikasyonu metoduna dayanmaktadır.

Kimyasal formülü Na5P3O10 olan sodyum tripolifosfat, trifosforik asidin sodyum tuzudur. Alkali fosfatlar, dağıtma, ayırma ve tamponlama kabiliyetiyle kombinasyon içerisinde deterjanlık aktivitesi sergiler. 1940’lı yıllardan bu yana özellike deterjan sektöründe kendine has niteliklerinden dolayı bu madde geniş bir kullanım alanına sahiptir. Hekzahidrat formu sodyum tripolifosfat den daha kararlı olup ticari olarak bu formuyla kullanımı yaygındır.

Temizlik ürünlerinden gıda koruyucu özelliklerinden dolayı endüstride birçok kullanım alanına sahiptir. Sodyum Tripolifosfat (STPP), pentasodyum tuzu ve trifosforik asit gibi isimlerle de adlandırılır.

Kimyasal yapısı gereği 5 tane Sodyum Atomu, 3 tane fosfor atomu 10 tane de Oksijen atomundan oluşmaktadır.

Sodyum Tripolifosfat E Kodu; E 450 dir.

Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri Nelerdir?

Beyaz ve renksiz görünümde kristal granül ve toz halinde bulunur.

Sodyum Tripolifosfat (STPP) su içinde tamamen çözünür. Su içerisindeki çözeltisi alkalidir.

20 °C deki yoğunluğu 2.52 g/cm3 tür.

Erime noktası 622 °C dir.

Sodyum Tripolifosfat (STPP) pH’ı 9-10 arasındadır (25 °C).

Kararlıdır. Güçlü oksitleyici maddeler ve güçlü asitler ile uyumlu değildir. Higroskopik özelliktedir.

Sodyum Tripolifosfat çözünürlük olarak su içerisinde kuvvetli çözünme kabiliyetine sahiptir. Buradaki çözünürlük etkisi pH ve sıcaklık ile değişmektedir.

Diğer isimleri aşağıdaki gibidir;

  • Sodyum Trifosfat
  • Trifosforik Asit
  • Trifosforik Asit Pentasodyum Tuzu
  • Trifosforik Asit Sodyum Tuzu
  • Tripolifosfat
  • Sodyum Tripolifosfat susuz
  • Tetrasodyum tripolifosfat
  • Sodyum Tripolifosfat
  • Trifosfat
  • Sodyum Fosfat
  • Pentasodyum(Oksido-fosfonatoksifosforil) fosfat
  • Sodyum Tripolifosfat Penta Bazik
  • E 450

Kullanım Alanları

  • Sodyum tripolifosfat yaygın olarak toz, sıvı, jel ve tabletler gibi düzenli ve kompakt çamaşır deterjanlarında, otomatik bulaşık yıkama deterjanlarında
  • Tuvalet temizleyicilerde ve yüzey temizleyicilerde kullanılmaktadır
  • Su sertliğinin ayrılması düşürülmesi işlemlerinde kullanılmaktadır.
  • Kir emülsifikasyonu ve tortulaşmayı engelleme özellikleriyle kullanılmaktadır.
  • Kimya sektöründe pH tamponlamak için kullanılmaktadır.
  • Yağ kuyusunda pıhtılaşma bozucu ajan ve koton kaynatmada ayırıcı ajan olarak kullanılmaktadır.
  • Diş macunu, sabun, deterjanlarda temizleme kabiliyetlerini iyileştirmek amacıyla kullanılır. Sabun ve deterjanlarda ayrıca yapılandırıcı dolgu maddesidir. STTP’nin suyun sertliğini giderici ve kiri çamaşırdan ayırarak kendi bünyesine bağlama özelliği vardır.
  • STTP yaygın olarak toz, sıvı, jel, tablet çamaşır deterjanlarında, bulaşık makinesi deterjanlarında, tuvalet ve yüzey temizleyicilerde kullanılmaktadır. Buradaki işlevi yüzey aktiflerin etkin bir şekilde görev yapmasına imkân tanıyan su sertliğinin ayrılması, pH tamponlama, kir emülsifikasyonu ve tortulaşmayı engelleme, yağın hidrolizi ve kir taneciklerini çözme dağıtma gibi fonksiyonları yerine getirir.
  • STTP endüstriyel temizleyicilerde de kullanılır.
  • STTP ayrıca su yumuşatma işleminde ve gıdada koruyucu olarak kullanılır